Kinh tế hợp tác là “hạt nhân” để ngành nông nghiệp bứt phá mục tiêu tăng trưởng hai con số

Những con số "vàng" khẳng định vị thế trụ đỡ của nền kinh tế

Báo cáo tại Hội nghị, ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển Nông thôn cho biết, năm 2025, trong bối cảnh hợp nhất bộ máy đầy thách thức, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn đã đạt được những thành tựu mang tính đột phá, đóng vai trò "kiến trúc sư" trong việc tổ chức lại sản xuất nông nghiệp. Dấu ấn đậm nét nhất là sự bứt phá của kinh tế tập thể với 23.000 hợp tác xã (HTX), trong đó 65% đạt loại khá tốt và doanh thu bình quân vượt 108% kế hoạch.

Cục đã dẫn dắt các HTX tham gia sâu vào Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, thúc đẩy cơ giới hóa đồng bộ và ứng dụng công nghệ số. Bên cạnh đó, các sự kiện tầm cỡ như Festival Làng nghề quốc tế và Festival Nghề muối lần đầu tiên đã nâng tầm giá trị văn hóa nông thôn, góp phần đưa xuất khẩu gỗ và mỹ nghệ đạt con số kỷ lục. Công tác an sinh cũng ghi nhận kết quả tích cực khi bố trí an toàn cho hơn 9.000 hộ dân vùng thiên tai và giúp thu nhập các hộ tham gia dự án giảm nghèo tăng tới 50%.

Hướng tới năm 2026, với phương châm “Làm đúng việc, làm đến cùng”, Cục xác định đổi mới tư duy và lấy tổ chức lại sản xuất làm trục xuyên suốt. Trọng tâm hành động sẽ tập trung vào việc hoàn thiện thể chế thông qua tham mưu 10 văn bản quy phạm pháp luật nhằm tháo gỡ điểm nghẽn cho liên kết chuỗi và cơ giới hóa. Cục ưu tiên xây dựng hệ sinh thái dữ liệu ngành "Đúng - Đủ - Sạch - Sống" thông qua phong trào "Bình dân học vụ số", đồng thời đẩy mạnh đào tạo thế hệ "nông dân chuyên nghiệp" và "nông dân số". Các hoạt động trọng điểm như Diễn đàn 80 năm Ngày Hợp tác xã Việt Nam sẽ là đòn bẩy để Cục tiếp tục thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế nông thôn đa giá trị, bền vững và hiện đại.

Tại hội nghị, Bộ trưởng Trần Đức Thắng đã phấn khởi thông báo về những thành tựu rực rỡ mà ngành Nông nghiệp và Môi trường đã đạt được trong năm 2025. Theo đó, tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng (VA) toàn ngành đạt khoảng 3,8%, ghi nhận mức cao nhất trong vòng 10 năm qua. Đặc biệt, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đã lần đầu tiên vượt ngưỡng 70 tỷ USD, xác lập kỷ lục mới từ trước đến nay, đưa Việt Nam tiếp tục đứng vững trong nhóm các quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới.

Bên cạnh đó, chất lượng nông sản và công tác vệ sinh an toàn thực phẩm đã có những bước tiến bộ rõ rệt. Tỷ lệ diện tích sản xuất nông nghiệp được cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói tăng mạnh; các mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP, hữu cơ và giảm phát thải được nhân rộng trên cả nước. Bộ trưởng nhấn mạnh, những thành tích này không chỉ phản ánh năng lực sản xuất mà còn là kết quả của quá trình tái cấu trúc quyết liệt, chuyển từ tư duy "sản xuất nông nghiệp" sang "kinh tế nông nghiệp", trong đó Hợp tác xã (HTX) đóng vai trò hạt nhân điều phối chuỗi giá trị.

Tháo gỡ "điểm nghẽn" để thực hiện khát vọng lớn

Mặc dù đạt được những con số ấn tượng, Bộ trưởng Trần Đức Thắng cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức nội tại. Hiện nay, cả nước có gần 23.000 HTX nông nghiệp, nhưng mới chỉ có khoảng 35% HTX tham gia liên kết thực chất với doanh nghiệp. Phần lớn các HTX vẫn đối mặt với các hạn chế như quy mô nhỏ, thiếu vốn và năng lực quản trị yếu.

Bộ trưởng khẳng định: "Nút thắt lớn nhất của nông nghiệp hiện nay không nằm ở kỹ thuật hay giống, mà nằm ở phương thức tổ chức sản xuất. Liên kết chuỗi chỉ bền vững khi HTX đủ mạnh. Nếu chúng ta không tháo gỡ được yếu điểm về quản trị và quy mô của HTX, nông nghiệp vẫn sẽ bị kìm chân trong sự manh mún."

Đặc biệt, Bộ trưởng nhấn mạnh vai trò của HTX trong các dự án chiến lược như Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long. Đây không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà còn là cam kết của Việt Nam với quốc tế về một nền nông nghiệp xanh và bền vững.

4 nhiệm vụ trọng tâm phát triển nguồn lực kinh tế hợp tác

Để bứt phá trong năm 2026, Bộ trưởng Trần Đức Thắng chỉ đạo Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tập trung vào 4 nhiệm vụ xuyên suốt:

(1) Hoàn thiện thể chế, đột phá chính sách: Trọng tâm là sửa đổi, bổ sung Nghị định số 98/2018/NĐ-CP theo hướng ưu tiên nguồn lực cho các chuỗi liên kết có sự tham gia sâu của HTX, gắn với phát triển vùng nguyên liệu bền vững.

(2) Xây dựng vùng nguyên liệu quy mô lớn giai đoạn 2026-2035: Tham mưu xây dựng Đề án mở rộng vùng nguyên liệu nông sản tập trung, lấy HTX và doanh nghiệp làm trung tâm để hình thành các vùng sản xuất đạt chuẩn quốc tế, phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.

(3) Thúc đẩy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh: Nâng cao năng lực HTX thông qua đào tạo quản trị hiện đại, vận hành nền tảng số dùng chung để chuẩn hóa dữ liệu vùng nguyên liệu và truy xuất nguồn gốc minh bạch.

(4) Tổng kết và đánh giá thực tiễn: Tham mưu Chính phủ tổng kết Nghị quyết 106/NQ-CP về tái cơ cấu ngành; triển khai thí điểm đánh giá môi trường kinh doanh cấp tỉnh đối với HTX nông nghiệp nhằm tạo động lực cải cách tại địa phương.

Kết luận hội nghị, Bộ trưởng Trần Đức Thắng nhấn mạnh một thông điệp cốt lõi: “Mọi nhiệm vụ, từ số hóa đến xây dựng vùng nguyên liệu, cuối cùng phải quay về mục tiêu nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống cho người nông dân. Chúng ta phải làm sao để nông dân thực sự giàu lên từ mảnh ruộng của mình thông qua sự điều phối của HTX."

Bộ trưởng yêu cầu các địa phương cần chủ động bố trí nguồn lực, thực thi hiệu quả Luật Hợp tác xã 2023 và Nghị định 113 của Chính phủ, đặc biệt là các chính sách về đất đai và tín dụng. Sự đồng lòng của toàn ngành sẽ là bệ phóng để kinh tế hợp tác thực sự trở thành hạt nhân bứt phá, đưa ngành nông nghiệp hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số và vị thế vững chắc trong kỷ nguyên xanh.

Một số hình ảnh tại hội nghị: